Od Amber Gold do Zondacrypto – wywiad, politycy i oszuści

W Polsce wybuchła afera w sprawie giełdy kryptowalut Zondacrypto, która ma głębokie podłoże polityczne i międzynarodowe.

Sytuacja giełdy Zondacrypto w kwietniu 2026 roku jest krytyczna, a eksperci mówią o faktycznym końcu działalności, mimo braku formalnego bankructwa. Rezerwy Bitcoina spadły o 99,7%, a w dokumentach zwolnień pracowniczych podano „całkowitą likwidację pracodawcy”, co zbiegło się z nagłymi rezygnacjami w radzie nadzorczej BB Trade Estonia OÜ. Prokuratura Regionalna w Katowicach prowadzi śledztwo w sprawie oszustwa, badając, czy z giełdy nie wyparowało blisko 400 mln zł, podczas gdy wypłaty dla klientów pozostają zablokowane. Podejrzewa się, że giełda pożyczała środki użytkowników podmiotom trzecim, co stawia pod znakiem zapytania możliwość ich odzyskania.

Obecny szef giełdy, Przemysław Kral, według doniesień medialnych z końca kwietnia br. przebywa w Izraelu. Poprzedni, legendarny szef i założyciel (wówczas BitBaya), Sylwester Suszek, zaginął w niewyjaśnionych okolicznościach w marcu 2022 roku i do dziś nie został odnaleziony. Warto podkreślić, że jest to sytuacja skrajnie nietypowa: wykrywalność zabójstw i porwań w Polsce za rok 2025 wyniosła 99%, a 90% spraw osób zaginionych wyjaśnia się w ciągu kilku dni. Dlaczego więc jeden z najbogatszych Polaków zaginął bez śladu, kamery w dniu zdarzenia „nie działały”, a wszystko to wydarzyło się w kraju uznawanym za jeden z najbezpieczniejszych w Europie?

W 2019 roku w Estonii zarejestrowano spółkę operującą giełdą – BB Trade Estonia OÜ. Przeniesienie działalności było ruchem strategicznym po problemach z polskimi bankami jeszcze pod marką BitBay. Estonia to światowy lider cyfryzacji (e-Estonia), ale jednocześnie kraj prowadzący bezwzględną walkę z rosyjską działalnością wywiadowczą. Po 2022 roku estońska Służba Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KAPO) zneutralizowała ponad 20 agentów współpracujących z Rosją. Ten wątek jest kluczowy: trudno uwierzyć, by tak sprawny kontrwywiad tolerował na swoim terenie podmiot mogący służyć za pralnię pieniędzy dla wschodnich służb lub mafii. W grudniu 2025 roku premier Donald Tusk sugerował, że Rosja finansuje działania hybrydowe poprzez kryptowaluty, co zmuszało polskie służby specjalne do ścisłego prześwietlenia tego rynku. Mało prawdopodobne, by Zondacrypto – sponsorująca największe wydarzenia polityczne i sportowe – umknęła uwadze polskich służb specialnych.

Na tym tle rodzi się pytanie o powtarzalność schematu wielkich oszustw finansowych w Polsce. Trzy historyczne afery pokazują ewolucję metod wyciągania pieniędzy pod „politycznym parasolem”.

1. Amber Gold (2009–2012)

Klasyczna piramida finansowa Marcina P., która kusiła „lokatami w złoto”, a w rzeczywistości finansowała linie lotnicze OLT Express.

• Skala: 19 tysięcy oszukanych osób, 851 mln zł strat.
• Wątek polityczny: Michał Tusk (syn ówczesnego premiera) współpracował z OLT Express. Prezydent Gdańska Paweł Adamowicz prosił prezesa Amber Gold o wsparcie filmu o Lechu Wałęsie. Wiceminister finansów Andrzej Parafianowicz miał ignorować ostrzeżenia KNF, a w bazach firmy figurowały nazwiska polityków różnych opcji, w tym Ewy Kopacz.

2. GetBack (2018–2025)

Skandal rynkowy na gigantyczną skalę (ok. 3 mld zł strat). Spółka windykacyjna przy udziale Idea Banku sprzedawała ryzykowne obligacje jako bezpieczne produkty (tzw. misselling).

• Powiązania: Afera uderzyła w środowisko Zjednoczonej Prawicy. Pojawiły się doniesienia o lobbingu Kornela Morawieckiego u premiera Mateusza Morawieckiego oraz doradztwie byłego ministra Dawida Jackiewicza. We wrześniu 2025 roku NIK skierował zawiadomienia do prokuratury przeciwko kluczowym politykom rządu za niedopełnienie obowiązków nadzorczych.

3. Cinkciarz.pl / Conotoxia (2024–2025)

Największy polski fintech walutowy stracił płynność. KNF cofnął licencje płatnicze, a prokuratura bada niedobór szacowany na 125 mln zł.

• Specyfika: To jedyna z wielkich afer ostatnich lat, w której jak dotąd nie wykazano istnienia „politycznego parasola” ochronnego.

Historia Zondacrypto wydaje się być kolejnym rozdziałem tej mrocznej kroniki, w której krypto-technologia miesza się z wielką polityką i niewyjaśnionymi działaniami służb.

Eugeniusz Bilonożko