Kryzys w stosunkach polsko-amerykańskich i nowe priorytety polskiej polityki zagranicznej

W ostatnich dniach stosunki polsko-amerykańskie znalazły się w głębokim kryzysie po tym, jak ambasador USA w Polsce Thomas Rose ogłosił zerwanie kontaktów z marszałkiem Sejmu Włodzimierzem Czarzastym z powodu jego odmowy nominowania Donalda Trumpa do Pokojowej Nagrody Nobla. Rząd Donalda Tuska zareagował umiarkowanie, podkreślając znaczenie wzajemnego szacunku w sojuszu, podczas gdy opozycja i otoczenie prezydenta Andrzeja Dudy oskarżyły władze o pogorszenie relacji z USA i zażądały nadzwyczajnego posiedzenia Sejmu.

Priorytety polskiej polityki zagranicznej na 2026 rok
26 lutego wicepremier i minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski przedstawił expose, w którym skupił się na pięciu kluczowych obszarach: bezpieczeństwie Polski, wzmocnieniu pozycji kraju w UE, wykorzystaniu dyplomacji dla rozwoju gospodarczego, globalnej aktywności Polski oraz profesjonalizacji służby dyplomatycznej. Kryzys w relacjach z USA nie miał być osobno omawiany, aby nie eskalować napięć. Sikorski podkreśli, że silna Europa jest naturalnym partnerem dla USA, co może sugerować większe skupienie Polski na integracji europejskiej.

Wpływ Donalda Trumpa i wewnętrzna polityka
Obecność wojsk amerykańskich w Polsce pozostaje fundamentem polityki bezpieczeństwa, ale administracja Trumpa otwarcie wspiera w Europie partie eurosceptyczne, takie jak niemiecka AfD czy polskie Prawo i Sprawiedliwość (PiS). Decyzja ambasadora Rose’a praktycznie zamknęła kanały komunikacji rządu Tuska z otoczeniem Trumpa. Sam Tusk, który w 2023 roku nazwał Trumpa „agentem rosyjskich służb”, nie ma bezpośredniego dostępu do Białego Domu. Głównymi łącznikami między Warszawą a Waszyngtonem pozostają prezydent Duda i Sikorski, tradycyjnie związany z demokratami.

Rola PiS i „Rady Pokoju”
PiS, świadomy trudności w samodzielnym utworzeniu rządu po wyborach w 2027 roku, stara się wykorzystać kryzys z USA do osłabienia pozycji Tuska. Partia liczy na wsparcie Trumpa, podobnie jak w przypadku wyborów prezydenckich w 2025 roku. Pojawiły się też głosy o możliwym przystąpieniu Polski do „Rady Pokoju” inicjowanej przez Trumpa, co wywołało kontrowersje ze względu na udział w niej przywódców takich jak Władimir Putin.

„SMS-dyplomacja” i PSL
W przeszłości komunikacja z amerykańskimi dyplomatami (np. za czasów Bidena) często odbywała się przez komunikatory, co było odbierane jako przejaw wyższości. Obecnie kluczową rolę odgrywa Polskie Stronnictwo Ludowe (PSL), które nawiązało bezpośredni kontakt z otoczeniem Trumpa. PSL, mimo niskiego poparcia, może stać się języczkiem u wagi w przyszłych koalicjach. Minister obrony Władysław Kosiniak-Kamysz zablokował też wysłanie polskich żołnierzy na Grenlandię, co było sprzeczne z linią rządu.

Polska, po latach integracji z Zachodem, musi na nowo zdefiniować swoje miejsce w zmieniającej się architekturze bezpieczeństwa. Rosnące znaczenie UE i konieczność miltiaryzacji Europy (postulowane przez Sikorskiego) mogą oznaczać większą niezależność od USA. Jednocześnie wewnętrzne spory i wpływy zewnętrzne (np. ze strony Trumpa) komplikują sytuację na polskiej scenie politycznej.

tekst powstał w oparciu o analizę IА „Zachodni Informacyjny Front”